آلرژی پنیسیلین

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب PDF

آلرژی پنیسیلین چیست؟

آلرژی به پنیسیلین یک واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی به داروی آنتی بیوتیک پنیسیلین است. پنیسیلین برای درمان عفونت­های باکتریایی مختلف تجویز می­شود.

علائم و نشانه­های آلرژی به پنیسیلین شامل کهیر، قرمزی پوست و خارش است. واکنش­های شدیدتر شامل آنافیلاکسی می­شود که یک شرایط تهدید کننده حیات است و ارگان­های مختلف بدن را درگیر می­کند.


تحقیقات نشان داده است که آلرژی پنیسیلین به طور اغراق شده­ای بیش از آنچه که هست گزارش شده است و این مسئله موجب می­شود داروهایی که کمتر مناسب هستند و گران­تر می­باشند تجویز شود. بنابراین در صورت شک به آلرژی پنیسیلین باید تشخیص صحیح و قطعی داده شود تا بیمار از بهترین روش درمانی بهره­مند گردد.

علائم

علائم و نشانه­های آلرژی پنیسیلین معمولا طی یک ساعت پس از دریافت دارو نمایان می­شوند. در موارد معدودی، این واکنش­ها طی ساعات­ها و حتی روز­های بعد رخ می­دهند. علائم و نشانه­های آلرژی پنیسیلین شامل موارد زیر است:

· راش(قرمزی) پوست

· کهیر

· خارش

· تب

· تورم

· تنگی نفس

· خس خس سینه

· آبریزش بینی

· خارش چشم و اشک ریزش

· آنافیلاکسی

آنافیلاکسی

آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک نادر و خطرناک است که اختلال گسترده­ای در ارگان­های بدن ایجاد می­کند. علائم و نشانه­های آنافیلاکسی شامل موارد زیر است:

· تنگی مجاری تنفسی که منجر به اختلال تنفس می­گردد

· تهوع و کرامپ شکمی

· استفراغ و اسهال

· سرگیجه و سیاهی رفتن چشم­ها

· افت فشار خون

· تشنج

· افت سطح هوشیاری

سایر مشکلاتی که در اثر آلرژی پنیسیلین ایجاد می­شود

موارد ناشایعی از آلرژی پنیسیلین وجود دارد که ممکن است طی روزها یا هفته­ها پس از مواجهه با دارو نمایان شوند و برای مدت طولانی تری هم ادامه پیدا کنند. این موارد عبارتند از:

· بیماری سرم (Serum sickness): که موجب بروز تب، درد مفاصل، راش، تورم و تهوع می­شود.

· واکنش دارویی به همراه ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک (DRESS): که منتج به بروز راش، افزایش گلبول­های سفید خون، تورم عمومی بدن، افزایش سایز غده­های لنفاوی و بازگشت هپاتیت خفته می­شود.

· التهاب کلیه­ها (نفریت): که می­تواند باعث طب، افزایش سطح اوره خون، تورم عمومی بدن، گیجی و بشود.

عوارضی که آلرژیک نیستند

ممکن است با مصرف پنیسیلین علائمی را تجربه کنید که با مصرف سایر داروها هم آن­ها را تجربه کرده باشید. این علائم احتمالا منشا آلرژیک ندارند. بسته به نوع پنیسلین، شایع­ترین عوارض شامل تهوع، استفراغ، سردرد و خارش ناحیه تناسلی خانم­ها است. علائم و نشانه­های عفونتی که برای آن تحت درمان هستید هم گاهی اشتباها به عنوان واکنش آلرژیک در نظر گرفته می­شوند.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که علائم و نشانه­های آلرژی پنیسیلین در شما بروز کرد، در اولین فرصت به متخصص آلرژی مراجعه کنید. زیرا حتما باید مورد بررسی قرار بگیرید و در صورت قطعی شدن آلرژی به پنیسیلین توصیه­های لازم به شما داده شود.

در صورت شدید بودن علائم حتما با اورژانس تماس بگیرید زیرا ریسک بروز آنافیلاکسی وجود دارد.

علل

آلرژی پنیسیلین وقتی رخ می­دهد که سیستم ایمنی به دارو حساس شود و اشتباها با دارو همانند یک عامل مضر رفتار می­کند.

پیش از حساس شدن بدن به پنیسیلین باید حداقل یکبار با این دارو مواجهه داشته باشید. اگر بدن شما پنی سیلین را به عنوان یک عامل مضر تشخیص دهد علیه آن آنتی بادی(پادتن) خواهد ساخت.

مرتبه­ی بعدی مواجهه با دارو، این آنتی بادی­های اختصاصی مسنقیما به ذرات دارو حمله خواهند کرد. و در نتیجه­ی این فعل و انفعالات موادی شیمیایی آزاد خواهد شد و سبب بروز علائمی می­گردد که آلرژی نامیده می­شود.

پنیسیلین و داروهای مرتبط

پنیسیلین به دسته­­ای از آنتی بیوتیک­ها تعلق دارد که بتالاکتام نامیده می­شوند. اگرچه مکانیسم داروها متفاوت است، ولی بطور کلی این دسته دارویی با حمله به دیواره سلولی باکتری­ها به جنگ با عفونت می­رود. علاوه بر پنیسیلین دیگر بتالاکتام­هایی که ارتباط بیشتری با آلرژی دارویی دارند گروهی را تشکیل می­دهند که سفالوسپورین نامیده می­شود.

اگر به یکی از انواع پنیسیلین حساسیت داشته­اید، ممکن است (البته نه الزاما) به سایر انواع پنیسیلین یا بعضی سفالوسپورین­ها هم حساسیت داشته باشید. پنیسیلین­ها عبارتند از:

· آموکسی­سیلین

· آمپیسیلین

· دی­کلوگزاسیلین

· نافیسیلین

· اگزاسیلین

· پنیسیلین جی

· پنیسیلین وی

· پیپراسیلین

· تیکارسیلین

سفالوسپورین­ها عبارتند از:

· سفاکلور

· سفادروکسیل

· سفازولین

· سفدینیر

· سفوتتان

· سفپروزیل

· سفوروگزیم

· سفالکسین

· سفپیم

عوامل خطر

با توجه به اینکه هرکسی ممکن است به پنیسیلین حساسیت داشته باشد، عوامل معدودی شانس ابتلا را افزایش می­دهند. این عوامل عبارتند از:

· شرح حال سایر آلرژی­ها مثل آلرژی به غذا یا تب یونجه

· آلرژی به دیگر داروها

· مواجهه زیاد با پنیسیلین، استفاده طولانی مدت، متعدد یا با دوز بالا

· بیماری­های مشخصی معمولا با واکنش دارویی همراه هستند، مثل عفونت با ویروس­های HIV یا EBV

پیشگیری

اگر آلرژی پنیسیلین دارید بهترین پیشگیری این است که از این دارو اجتناب کنید. اقداماتی که می­توانید جهت مراقبت از خودتان انجام دهید به شرح زیر است:

· به کارکنان مراکز درمانی اطلاع دهید و مطمئن شوید که آلرژی به پنیسیلین در پرونده شما ثبت شده است. همه­ی افرادی که مسئولیت امور درمانی شما را بر عهده دارند از دندان پزشک تا متخصصین رشته­های پزشکی باید از آلرژی شما به پنیسیلین اطلاع داشته باشند.

· یک دستنبند داشته باشید که روی آن پیغام هشدار ابتلای شما به آلرژی پنیسیلین نوشته شده باشد. این دستبند بویژه در مواقعی که اتفاق اورژانسی افتاده باشد خیلی مفید است.

· سرنگ­های اپینفرین اورژانسی همراه خود داشته باشید. در صورتی که احتمال ابتلا به آنافیلاکسی برای شما زیاد است متخصص آلرژی برایتان سرنگ­های خودکار اپینفرین تجویز خواهد کرد. حتما شیوه کار کردن با آن را یاد بگیرید و به نزدیکانتان بیاموزید.

تشخیص

معاینه کامل و تست­های تشخیصی مناسب برای رسیدن به یک تشخیص صحیح الزامی هستند. در صورتی که تشخیص آلرژی به پنیسیلین به غلط گذاشته شود منجر به استفاده از آنتی بیوتیک­هایی می­شود که تاثیر کمتر و قیمت بیشتری دارند.

متخصص آلرژی شما را معاینه خواهد کرد و سوالاتی درباره علائمتان خواهد پرسید و تست­های تشخیصی درخواست می­کند.

تست پوستی

در این تست مقدار کمی از پنیسیلین با یک سوزن باریک داخل پوست تزریق خواهد شد. مثبت شدن تست بصورت یک برجستگی قرمز و خارش دار است.

مثبت شدن تست مطرح کننده شانس بالای آلرژی پنیسیلین است و جواب منفی هم نشان دهنده شانس کم ابتلا است، اما توجه داشته باشید که منفی شدن تست به معنی قطعی بودن عدم ابتلا به آلرژی پوست نیست زیرا بعضی از انواع واکنش­های دارویی با تست پوستی قابل تشخیص نیست.

درمان

مداخلات درمانی برای آلرژی به پنیسیلین به دو استراتژی کلی تقسیم می­شود:

· علامت درمانی آلرژی کنونی

· از بین بردن حساسیت به پنیسیلین

علامت درمانی

اقداماتی که در ادامه توضیح داده خواهد شد جهت برطرف کردن علائم آلرژی به پنیسیلین به کار می­رود:

· عدم استفاده از پنیسیلین: اگر پزشکتان به شما گفت که مبتلا به آلرژی پنیسیلین هستید، در خط اول درمان عفونت­های باکتریایی نباید از این دارو استفاده شود.

· آنتی هیستامین: ممکن است پزشک برای شما آنتی هیستامینی تجویز کرده باشد یا توصیه کرده باشد که از آنتی هیستامین­های بدون نسخه مثل دیفن هیدرامین در هنگام بروز علائم استفاده کنید.

· کورتیکواستروییدها: در مواردی که علائم جدی­تر هستند از کورتیکواستروییدهای خوراکی یا تزریقی استفاده می­شود.

· درمان آنافیلاکسی: در این موارد باید فورا اپینفرین تزریق شود و بیمار جهت بررسی علائم حیاتی به اورژانس منتقل گردد.

حساسیت زدایی از پنیسیلین

اگر گزینه دیگری برای درمان آنتی بیوتیکی در دسترس نباشد، شاید پزشک درمانی را پیشنهاد کند که حساسیت زدایی نامیده می­شود و امکانی فراهم شود که بتوانید یک دوره پنیسیلین دریافت کنید. با این درمان مقدار کمی پنیسیلین دریافت می­کنید و سپس بصورت پیشرونده هر 15 تا 30 دقیقه این میزان افزایش می­یابد. اگر بدون بروز علائم آلرژی به دوز درمانی دارو برسید، می­توانید درمان را ادامه دهید.

باید دارو را طبق دستور دریافت کنید تا تحمل شما به پنیسیلین طی دوره درمان حفظ شود. اگر در آینده مجددا نیاز به دریافت پنیسیلین داشتید، باید مراحل حساسیت زدایی مجددا تکرار شود.

طی این اقدام بطور دقیق تحت نظر خواهید بود و در صورت بروز واکنش، اقدامات حمایتی جهت درمان علائم در دسترس است. در صورتی که پنیسیلین علائم شدید و خطرناکی ایجاد کند از روش حساسیت زدایی به ندرت استفاده می­شود.

منبع: Mayo Clinic’s patients care and health info

صفحه اصلی